Jednostki pochodne układu SI

 

 

 

Wielkość

 

Wzór definicyjny

 

Oznaczenia we wzorze definicyjnym

 

 

Nazwa jednostki

 

 

 

Oznaczenie

Wartość podstawowych lub uzupełniających jednostek

Wielkości geometryczne

Pole powierzchni

A = l b

A – pole powierzchni prostokąta o bokach l, b

metr kwadratowy

m2

m2

Objętość, pojemność

V = l b h

V – objętość prostopadłościanu o krawędziach l, b, h

metr sześcienny

 m3

m3

Moment bezwładności geometryczny bryły

I – moment bezwładności geometryczny pola prostokąta o bokach a, b względem osi równoległej do boku a i przechodzącej przez środek masy

metr do czwartej potęgi

m4

m4

Wielkości kinematyczne

Częstotliwość

f = 1/T

T - okres zjawiska

herc

Hz

1/s

Częstość

n = n/t

N – liczba zjawisk (nieokresowych)
w czasie t

jeden na sekundę

1/s

1/s

Prędkość liniowa

v = s/t

s -  droga (liniowa) przebyta w czasie t

metr na sekundę

m/s

m/s

Prędkość kątowa

Pulsacja (częstotliwość kątowa)

j - droga kątowa w czasie;

j = 2p  
t = T
 - okres ruchu

radian na sekundę

rad/s

rad/s

Przyspieszenie liniowe

-zmiana prędkości liniowej w czasie Dt

metr na sekundę do kwadratu

m/s2

m/s2

Przyspieszenie kątowe

Dv - zmiana prędkości kątowej w czasie Dt

radian na sekundę do kwadratu

rad/s2

rad/s2

Natężenie przepływu objętościowe

V – objętość przepływająca w czasie t

metr sześcienny na sekundę

m3/s

m3/s

 

 

 

 

Wielkość

 

Wzór definicyjny

 

Oznaczenia we wzorze definicyjnym

 

Nazwa jednostki

 

Oznaczenie

Wartość podstawowych lub uzupełniających jednostek

Wielkości dynamiczne

Gęstość

M – masa ciała
o objętości V

kilogram na metr sześcienny

kg/m3

kg/m3

Objętość właściwa

V – objętość ciała
o masie m

metr sześcienny na kilogram

m3/kg

m3/kg

Natężenie przepływu masowe

m – masa przepływająca
w czasie t

kilogram na sekundę

kg/s

kg/s

Moment bezwładności masowy

 J = m r2

m -  masa w odległości r od osi

kilogram
razy metr kwadratowy

kg m2

kg m2

Siła

F = m a

a- przyspieszenie liniowe masy m

niuton

N

Moment siły

 M = F r

F – siła w odległości r od punktu względem którego wyznacza się moment

niutonometr

N m

Popęd (impuls siły)

P = F t

t – czas działania siły F

niutonosekunda

N s

Ciężar właściwy

G – ciężar (siła) ciała o objętości V

niuton na metr sześcienny

N/m3

Napięcie powierzchniowe

F – siła normalna do konturu swobodnej powierzchni cieczy o długości l i styczna do tej powierzchni

niuton na metr

N/m

Natężenie przepływu ciężarowe

G – ciężar (siła) przepływający w czasie t

niuton na sekundę

N/s

Ciśnienie
Naprężenie mechaniczne

F – siła działająca normalnie na powierzchnię o polu A

niuton na metr kwadratowy

N/m2

Lepkość dynamiczna

F – siła wywołująca różnicę prędkości  między dwiema powierzchniami płynu o polu A odległymi od siebie o r i działającymi stycznie do tych powierzchni

niutonosekunda na metr kwadratowy

Lepkość kinematyczna

h- lepkość dynamiczna płynu o gęstości r

metr kwadratowy na sekundę

Praca, energia
Ilość ciepła

A = F s

F – siła działająca wzdłuż drogi s

dżul

J

Moc

A – praca wykonana w czasie t

wat

W

 

 

 

 

 

 

 

Wielkość

 

Wzór definicyjny

 

Oznaczenia we wzorze definicyjnym

 

Nazwa jednostki

 

Oznaczenie

Wartość podstawowych lub uzupełniających jednostek

Wielkości cieplne

Ilość ciepła (ciepło)

Q

 

dżul

J

Pojemność cieplna

DQ – przyrost ilości ciepła dla przyrostu temperatury o

dżul na kelwin

J/K

Strumień cieplny (ściślej: moc strumienia cieplnego

Q – ilość ciepła przeniesiona w czasie t

wat

W

Gęstość strumienia cieplnego

Fi – strumień cieplny przechodzący przez powierzchnię
o polu A

wat na metr kwadratowy

W/m2

kg/s3

Ciepło właściwe

Q – ilość ciepła potrzebna do wzrostu o  temperatury ciała o masie m

dżul na kilogram i na kelwin

Współczynnik przenikania (przejmowania) ciepła

F - strumień cieplny, który przechodzi przez powierzchnię
o polu A przy różnicy temperatury

wat na metr kwadratowy
i kelwin

Współczynnik przewodzenia ciepła

F - strumień cieplny, który przechodzi przez powierzchnię
o polu A przy różnicy temperatury  na długości l

wat na metr 
i kelwin

Współczynnik temperaturowy

De - względna zmiana parametru ciała przy zmianie temperatury o

jeden na kelwin (kelwin do minus pierwszej)

1/K

1/K

 

 

 

 

 

 

Wielkość

 

Wzór definicyjny

 

Oznaczenia we wzorze definicyjnym

 

Nazwa jednostki

 

Oznaczenie

Wartość podstawowych lub uzupełniających jednostek

Wielkości elektryczne i magnetyczne

Gęstość prądu elektrycznego

I – natężenie prądu płynącego przez powierzchnię
o polu A

amper na metr kwadratowy

A/m2

A/m2

Ładunek elektryczny

Q = I t

I – natężenie prądu płynącego przez powierzchnię
o polu A

kulomb

C

A s

Napięcie elektryczne.
Różnica potencjałów elektrycznych.
Siła elektromotoryczna

P – moc
I – natężenie prądu elektrycznego

wolt

V

Natężenie pola elektrycznego

DU – różnica potencjałów
w odległości l

wolt na metr

V/m

Przesunięcie elektryczne (indukcja elektryczna)

Q – ładunek elektryczny indukowany na powierzchni
o polu A

kulomb na metr kwadratowy

C/m2

Pojemność elektryczna

Q – ładunek elektryczny
U – napięcie między okładkami kondensatora

farad

F

Opór elektryczny (rezystancja)

U – różnica potencjałów przy natężeniu prądu I

om

W

Opór elektryczny właściwy (rezystywność)

R – opór elektryczny (rezystancja) przewodnika
o długości l i polu przekroju A

omometr

W m

Przewodność elektryczna

R – opór elektryczny

simens

S

Przewodność elektryczna właściwa

G – przewodność elektryczna przewodnika o długości l i polu przekroju  A

simens na metr

S/m

Stała dielektryczna (przenikalność dielektryczna

D – przesunięcie elektryczne
E – natężenie pola elektrycznego

farad na metr

F/m

Strumień magnetyczny (strumień indukcji magnetycznej)

F  = Q R

F - strumień magnetyczny, indukujący w obwodzie o oporze R ładunek Q

weber

Wb

Indukcja magnetyczna

F  - strumień magnetyczny przez powierzchnię
o polu A

tesla

T

Siła magnetomotoryczna

I – natężenie prądu elektrycznego płynącego przez cewkę o liczbie zwojów n

amper

A

A

Natężenie pola magnetycznego

I – natężenie prądu elektrycznego płynącego przez cewkę o długości l
 i liczbie zwojów n

amper na metr

A/m

A/m

Indukcyjność

I – natężenie prądu elektrycznego wzbudzającego strumień magnetyczny F

henr

H

Przenikalność magnetyczna

B – indukcja magnetyczna
H – natężenie pola magnetycznego

henr na metr

H/m

Opór magnetyczny

Fm – siła magneto-motoryczna
F - strumień magnetyczny

jeden na henr

1/H

Przewodność magnetyczna

Rm – opór magnetyczny

weber na amper

 

 

 

 

 

 

Wielkość

 

Wzór definicyjny

 

Oznaczenia we wzorze definicyjnym

 

Nazwa jednostki

 

Oznaczenie

Wartość podstawowych lub uzupełniających jednostek

Wielkości świetlne

Strumień świetlny

I – światłość
w - kąt bryłowy

lumen

lm

sr cd

Ilość światła

F - strumień świetlny
t - czas

lumenosekunda

lm s

Luminancja (jaskrawość)

I – światłość powierzchni świecącej o polu A w kierunku prostopadłym do niej

kandela na metr kwadratowy

cd/m2

cd/m2

Natężenie oświetlenia

F - strumień świetlny oświetlający powierzchnię A

luks

lx

Naświetlenie

H = E t

E – natężenie oświetlenia
w czasie t

luksosekunda

ls s

Moc promienista (strumień energetyczny promieniowania)

Q – energia wypromieniowana w czasie t

wat

W

Napromieniowanie (napromienienie)

Ee – natężenie napromieniowania w czasie t

dżul na metr kwadratowy

J/m2

kg/s2

Natężenie napromieniowania (napromienienia)

Fe – moc promienista oświetlająca powierzchnię
o polu A

wat na metr kwadratowy

W/m2

kg/s3

Gęstość kątowa strumienia energii promienistej (światłość energetyczna, natężenie promieniowania)

Fe – moc promienista kącie bryłowym w

wat na steradian

W/sr

Luminancja energetyczna

Ie – gęstość kątowa strumienia energii promienistej
z powierzchni
o polu A

wat na steradian i metr kwadratowy

Gęstość powierzchniowa strumienia energii promienistej (emitancja energetyczna)

Fe – moc promienista
z powierzchni
o polu A

wat na metr kwadratowy

W/m2

Skuteczność świetlna

F - strumień świetlny
Fe – moc promienista

lumen na wat

lm/W

 

 

 

 

 

Wielkość

 

Wzór definicyjny

 

Oznaczenia we wzorze definicyjnym

 

Nazwa jednostki

 

Oznaczenie

Wartość podstawowych lub uzupełniających jednostek

Wielkości promieniowania jonizującego

 

 

 

Energia promieniowania jonizującego

E

 

dżul

J

Dawka pochłonięta

E – energia przekazana masie m

dżul na kilogram

J/kg

Moc dawki pochłoniętej

D – dawka pochłonięta
w czasie t

wat na kilogram

W/kg

Dawka ekspozycyjna (promieniowanie X
lub
g)

Q – łączny ładunek elektryczny jonów jednego znaku, wytwarzany przez promieniowanie X lub g w obszarze powietrza
o masie m

kulomb na kilogram

C/kg

Moc dawki ekspozycyjnej

De – dawka ekspozycyjna
w czasie t

amper na kilogram

A/kg

A/kg

Gęstość strumienia energii

E – energia promieniowania padająca w czasie t na przekrój poprzeczny elementarnej kuli
o powierzchni S

wat na metr kwadratowy

W/m2

Aktywność (nuklidu promieniotwórczego)

n – liczba aktów rozpadu w czasie t

jeden na sekundę

1/s

1/s

Gęstość strumienia cząstek jonizujących (szybkość fluencji cząstek jonizujących)

n – liczba cząstek jonizujących przechodzących
w czasie t do kuli o polu koła wielkiego S prostopadłego do strumienia cząstek

jeden na metr kwadratowy
i na sekundę